Grýlukvæði Útmannasveitar.

Ort af Birni Ólafssyni að Hrollaugsstöðum.

Nú er á skemmtun

skorur ei lítill,

er ljóðsendur

lítt aðhafast;

þó er eitt efni

umvarðandi,

sem að í kvæði

setjast ætti.

Í Dyrfjöllum hefir

dvalið afl-lengi

kerling afgömul,

kölluð Grýla;

þrotin að vistum

þegar var orðin

bjóst hún í byggð,                                                         

bændur að finna.

Sú er tröllkona                                                        

tvö þúsund ára,

útkomin hingað

með Ingólfi gamla,

getin og fædd

í goðheimum austur,

útkomin hingað,

að Ísafróni.

Giftist hún eigi,

né gat sér niðja,

byggð hefir jafnan í bláfjallatindum.

Eru henni örlög

af Óðni sköpuð,

að hún skuli aldrei

um aldir deyja.

Er hún að vexti

afarmikil,

níu álna há

og nokkuð meira,

Full af göldrum

og forn í skagi,

ólík kvennsniptum

aldar nítjándar.

Bjóst hún heiman

með belg á herðum,

í skinnkufli víðum,

með skálm í hendi,

býsna stygglunduð

og blístraði í veðrið.

Urðu eldingár

Og undur fleiri.

Kom nú að Ósi

árla morguns,

hitti þar Runólf

á hlaði úti.

Mælti þá kerling;

,,Mjög em ég þurftug

beiningar af þér,

bóndi góður.

Þú ert dugandi,

drengur góður,

og virðingamaður

mikillar ættar.

Þekkti ég áður

þína formóður,

Ingibjörg sáluðu

Árnadóttur.

Þvílíkar konur

ei koma nú fyrir,

á öld þessarri,

er yfir stendur.

Tímdi hún löngum,

að tæra beiningu.

Sannar það Grímseyjar

Svaðilförin”.

Kunni Runólfur

að kýmilyrðum,

og hældi kerlingu

harla mikið.

Kvað hann ei mundi

kost þvílíkan

nú ú Austfjörðum

nokkurs staðar.

,,Já, Já, Runki minn,

rétt muntu fara”,

ansaði Grýla.

,,Gaman er að þér

samt vil ég heyra,

hversu mikla,

ölmusu við mig

af þú leggur”.

Þá gaf hann henni

þrjá seli gamla,

tálgarpund fjögur

og tunnu af lýsi.

Hýr varð þá Grýla

Og hló í skríkjum,

Og kvað færri mundu

Komast lengra.

Pétur var orðfár

og ofur-góðkíminn,

og sagði hún mætti,

sjást í björtu;

kvað hann svo færri

förukonur

um hafa stikað,

stórkostlegar.

Lá við hún fyrtist,

en lét ei á bera,

þar til hann gaf henni

gelda tvo sauði.

Kættist þá íála

Og kvaddi þá feðga,

Og hélt svo í skyndi

Að Hrafnabjörgum.

Kom í anddyri

kveðandi Grýla.

Jóhannes drap þá

járn í smiðju.

Spyr hún að bónda,

bað hann út ganga,

eiga kvaðst við hann

erindi nokkurt.

Signandi Jóhannes

sig í krafti

út gekk síðan,

ekki djarflega.

Sagði þá Grýla;

,,Sæll komdu, Jói.

Beiningar vil ég

Biðja þig, maður”.

Mælti þá Jóhannes;

,,Mér er ei hægt um,

gjarnan þótt vildi ég,

gefa þér nokkuð.

Börn eru mörg,

en bjargræði lítið.

Farðu til þeirra

Fjárríkari”.

Láttu ekki þessa

löðurmennsku

heyrast, skenktu mér

heldur króga.

Skal ég hann taka,

Skjótt vil þakka,

Gildan sem annað

Gefið væri”.

Svarar Jóhannes

Seinlega nokkuð;

,,Látíð þér ósköpin

ekki heyrast.

Mest eru ódæmi

að myrða börnin.

Það mun hefndarlaust

hvergi af komast”.

Stygglynd varð Grýla,

stirð í geði,

reiddi upp hnefann

og rausaði mikið.

Brátt kvaðst hún myndi

í baðstofu hlaupa

og svelgja krakkana

á samri stundu.

Sá þá Jóhannes,

sízt myndi duga

að neita kerlingu

nokkurrar bónar.

Greip hann úr húsi

Gelding þrévetran;

Skenkti hann Grýlu

Og skaust í bæinn.

Magnús var staddur

að störfum í skemmu;

heyrði því gjörla,

hvað þeim mælist;

greip því til vopna,

að verjast, ef þyrfti,

og hugðist viðbúinn

hennar bíða.

Rétt í því sama

rauk fyrir dyrnar

syrpa svipmikil

svo mælandi;

,,Heill sértu, Magnús !

Mér er forvitni,

að vita, hvaða

vistir þú leggur”.

,,Fátt eitt”, hvað Magnús,

færði þó henni,

rétt vegna hálfvætt

af ráskertum fiski,

hákarlslim digran

og hrútsfall mikið,

og bað hanna að virða

á betri veg þetta.

,,Vel”, mælti Grýla,

,,verði þér Magnús

þú ert höfðingi

heim að sækja.

Skaltu það vita,

þótt skiljum við núna,

ég hef meira við þig

heldur en áður”.

Út yfir Selfljót

öslaði þegar

gustmikil Grýla,

gekk að Heyskálum.

Stefán var úti

og starði á för hennar.

Hét hann á Bárð

Til hjálpar, ef þyrfti.

Hleypur inn Stefán,

hagar svo orðum;

,,Sesselja mín,

ég sé nú til Grýlu.

Hvað skal ég, gæskan mín,

Gefa henni mikið,

Svo kerlingin fari

Fjandans til héðan?”

Þá kom Grýla,

glaðvær í bragði,

heilsar Stefáni

og heimtar gjafir.

,,Mér ertu sagður,

maður góðvikinn,

engu síður við aumingjana”.

Stefán svaraði

Stillilega;

,,Mikilhæf kona

muntu vera,

því mun hentugast

hinum smærri

búendum nokkru

að beina þér, skepnan”.

,,Ei en ég stórlát”,

ansaði Grýla.

,,Ferðu þó, piltur,

með full sannindi,

að hentugri er mér

höfðingsskapur

en níðsleg útlát

frá naumri hendi”.

Svo gaf hann henni

sauðakrof fjögur,

og ámatarskjólu

átján marka.

Fór hún svo þaðan,

og fetaði stórum,

og barði í Gagnstöð,

svo bærinn titraði.

Út kom þar Hákon.

Í hávaða mikinn

Sló þeirra milli,

Spurði hvort annað

ýmsra tíðinda

og höfðu yfir sögur

af hreysti sinni.

Brátt gerði syrpa

boð fyrir Óla,

taldi sér nauðsyn

að tala við bændur.

Hann kom samstundis,

og hæversklega

kvaddi kerling hann,

komst svo að orði:

                                                         ,,Sagt er mér, Óli,

að safnirðu nægturn,

og gildastur þykir

þú góðra bænda.

Munt því mig synjandi

Síst af öllum                                                         

                                                         láta nú fara.

Láttu sjá, karlinn”.                                                         

                                                         Svaraði Óli

Með ærnri stillingu:

,,Því er nú miður,

það get ég ekki.

Bæði er ég liðfár

Og lítt við efni.

Er mér gróðavan

Ekki í vændum”.

,,Þá hana Rannveigu”,

ræddi skessa.

,,Mun þér missir sá

mörgum betri.

Er mér eins ljúfur,

Og langtum hollari,

Svoddan matur

En sitthvað annað”.

Óli varð nær því

öldungis hissa,

og þóttist í vandræði

vera kominn.

Fór inn þegjandi

Og færði henni,

Súrmatar-kvartel

Og sauðarmagál.

Bað hún þá óla

Að bera Jóni

Kveðju sína

Með kasti gerfum:

Annaðhvort mætti hann

af við sig leggja

barn eða málsverð,

eða máske hvorttveggja.

Jón varð snöggur

og snaraðist ofan,

þegar boð þessi

bárust honum.

Greip hann byssu

og gekk til dyra

heldur snúðugt,

að hitta kerlingu.

Vart hafði Grýla

við honum lítið

fyr en skot reið

í skinnbjálfa hennar.

Varð hún þá óð við,

æpti hástöfum:

,,Láttu mig, fjandi,

lífi halda”.

,,Það skaltu sanna”.

svarar Jón henni,

,,að ætlirðu börn mín

undir hnífinn,

hvort ég ei reyni

að hætta til við þig,

og vita hvort betra á

bana-verkfærið”.

Undan hrökk Grýla

og arkaði þaðan

í fullri misþykkju

fram að Klúku.

Hitti Björn úti

og hagar svo orðum:

,,Getur þú ekki

glatt mig dálítið?”.

Tók Björn frá jötu

tvo gemlinga

og sagði við Grýlu;

,,Sjáðu til, skepnan,

meiru get ég ekki

miðlað þér núna.

Þú hlýtur að virða

Vilja einlægan”.

Grýla kvaðst eigi

gefa að sökum,

þótt fengi ei mikið

hjá fátæklingum.

Kastaði hún á hann

Kveðju sinni

Og arkaði þaðan

Til Engilækjar.

Kolbeinn var inni

að eldagerðum,

þegar kerling

kom að dyrum.

Rak hún inn höfuð,

relgði svíra,

er leit bónda

hjá öskustónni.

,,Sæll vertu, Kolbeinn”,

sagði Grýla.

,,Nú er þægilegt

þig að hitta.

Gefðu mér eitthvað,

ofurlítið,

því ekki drepa menn

allir hlutir”.

Kolbeinn varð skrýtinn,

skundar til dyra,

tinandi augun

og tautandi í hljóði.

Spurði hanna að nafni;

réði hún ansa;

,,Ég heiti Grýla,

gömul matróna.

Bið ég nú alla

bændur ölmusu.

Ertu einn af þeim,

arkandi miklu,

muntu því góðgerðar

mér ei synja,

heldur verða við

heiðarlega?”.

Ansaði Kolbeinn:

,,Ekki get ég

gefið þér neitt,

sem nokkuð dragi”.

Fór hann samt inn

og færði henni

ámatarhræru

í aski sínum.

Við askinum tók hún

og yfir Kolbein

steypti gjörvöllu

og stökk upp við lagið.

,,Svo var enginn djarfur,

að dára mig þannig,

nema þú aleinn.

Íllt verði þér”.

,,Þetta er háborinn

helvítis gikkur”,

ansaði Kolbeinn,

,,og ills verðugur,

að skemma svo matinn

og skeina mig allan.

Hafðu skömm fyrir,

Heljar greyið”.

Rifust þau lengi

með römmum atkvæðum,

þangað til Kolbeinn

keyrði aftur bæinn.

Skildi þá með þeim

Í skyndi miklu.

Höfðu þau heitingar

Hvort við annað.

Til Hóls-hjáleigu

hastaði Grýla

ferðum sínum

og fetaði stórum.

Hló Gísla hugur

við hennar þarkomu

og var á varðbergi

til viðtöku.

Síðbrýn var Grýla

og svipþung heldur,

heilsar á bónda

og hvessir róminn;

,,Þú ert auðmaður

eigi lítill,

því muntu gestum

góðvikinn reynast”.

,,Hvað er í fréttum,

er fregn megi telja,

um byggðir eystra?”

bóndi mælti.

,,Ekki”, kvað Grýla,

,,get ég farið

ykkur að þylja

æfintýri”.

Gísli hálífyrtur

gaf tapt að spyrja;

en kerling hélt áfram

að kvadda um ölmusu

og falaði að honum

í frekara lagi

börn eða mat,

en bóndi mælti:

,,Yfirvöld hafa nú

innfært í lögin

að gefa ei lengur

ganganda fólki.

Hreppstjórinn sjálfur

Hygg ég þig taki,

Svo framt þú hefur ei

Sýslumannspassa”.

,,Af hreppsstjóra aldrei

hefur mér staðið

ótti nokkur

á ævi minni.

Mun því sem áður”,

mælti Grýla,

,,hvað, sem þeir skvaldra.

Skít þeir á sig”.

Skenkti henni Gísli

skyrhálftunnu;

kvað hana ei þurfa

að koma þar oftar.

Sagði það bændum

sómdi ei miður,

að vanda vist sína

en veita flögðum.

Kreikaði þaðan,

og kvaddi ekki bónda,

fram að Hóli,

að finna Einar.

Biður ölmusu,

En bóndi svarar:

,,Nú mun of-byrgur

enginn þykjast.

Eiga nú bændur

ærnu að verjast,

útgjaldi miklu

til allra stétta.

Mun þó eins gilda,

þótt gangirðu undan

með beiningaferðir;

býst ég við því”.

Ansaði Grýla:

,,Óhöfðinglega

ferst þér nú, bóndi,

ef fer ég svo búin;

mun ég ei bráðum

byrja ferð hingað.

Máttu lengst búa

að birgðum þínum”.

Skundaði Einar

í skemmu á hlaði

og færði henni þaðan

fall af sauði,

12 merkur bauna

og tólgarfjórðung.

Annað eins líka

af ull og sméri.

Fór hún svo þaðan

fram eftir hnjótum,

nokkuð geðskárri

nú en áður,

í glaða sólskini

og góðu veðri,

vegmóð heldur

að Víðastöðum.

Barði hún sem tíðast

í bæjarþilið,

svo skulfu hús

við hark forynju.

Heyrði það Guðmundur,

hleypur ofan

með rennijárn sitt

og rauk til dyra.

Utar á hlaði

urnisbeðja

stóð, þegar Guðmundur

stökk úr dyrum.

Heilsar hún honum

heldur glaðlega

og segist þurfandi

sæmilegs greiða.

,,Ó, jæja, skepnan,

ertu nú komin?.

Þú ert sjaldséð

á þessum bæjum.

Skaltu velkomin

að vera með oss,

fjölmörgu skemmtun

frá að segja”.

Fór hann svo inn,

en fenja stóð útin

og sig við mælir

sjálfa þannig:

,,Hvaða Gizur

er Guðmundur þessi,

að hann býður

svo bóndalega?”.

Konur báðu Guðmund

í kraftanna nafni,

að hýsa ei þvílíka

helja óvætti.

Vildu þær helzt,

að væri henni nokkuð

fljólega gefið,

svo að færi hún þaðan.

Hákarlslim Guðmundur

henni út færði,

nautsmagál heilan

og nokkuð af rúgi.

Þáði hún Grýla

þetta afl-fegin

og arkaði þaðan

að Ásgrímsstöðum.

Barði þar sviphörð,

en Siggi til dyra

fór, og inn aftur

með fregnir vandræða,

að kerlingar-djöfullinn

kominn, hún Grýla,

væri í matarbón

mörgum til baga.

Skaut nú Hannesi

skelk í bringu,

fór samt ofan,

að finna Helgríði.

Mælti hún brosandi;

,,Mjög em ég komin

uppá greiðvikni, góði,

gamli vinnur”.

Í skemmu fór Hannes

og hratt kom aftur,

hangikets rifbein

henni færði.

Varð hún þá síðbrýn

og sagði höstug:

,,Heftir þú ráðist

í heldur lítið”.

Varð ekki af kveðju.

Hún vendi svo þaðan.

heldur skapstygg,

að Hrollaugsstöðum,

finnur Finnboga,

falar ölmusu,

en hann kvaðst aldrei

um það hirða,

hvort hún heldur

til heljar færi,

ellegar tórði

við illar kvalir.

Reiddist þá Grýla

og reif upp ginið.

Urðu skotyrði

í skilnaði þeirra.

Grýla fann Jón

og gjafa beiddi,

en hann tók í nefið,

og hægt kvaðst ei eiga,

um mikil útlát

af matar-nægtum;

fátækur sagðist

og frumbýlingur.

,,Mikil úrþvætti

eruð þið, Hrollar,

og sultar-nápínu-

nískir piltar”,

ansaði Grýla,

og gretti við augun.

Var sem henni blossi

Brynni úr nösum.

Leist Jóni illa

á lundina Grýlu,

og hélt væri ráð,

að hafa hana af sér,

færði því kerlingu

kýrlær hangið,

fimm keppi úr súri

og flauta-stamp mikinn.

Björn hitti Grýlu

í bæjardyrum.

,,Það er ákvæði,

þig að hitta,

illan annan

og öllum leiðan.

En kaup er víst ekki

Í krökkum þínum”.

Ásmund fann Grýla

í útibúri

og mæltist til við hann

um mola dálítinn.

Kvað hún ei drátta,

þótt dagverði einum

lógað væri

til líknar þurfandi.

Ásmundur veik henni

afsíðis lítið

og dró upp úr brók sinni

barinn fiskhelming,

fimm merkur kæfu

og kylli tvö hangin,

sagði henni að eiga,

en sýna það engum.

Grýla stóð öndverð

við gjöfum Ásmundar,

hamaðist nær því

og hélt við æði,

sagði hún enga

svívirðing meiri

gerða sér áður

af illum mönnum.

Sló hún hann kjaftshögg,

svo kúla stóð eftir;

en bóndi fokreiður

bölvaði í krafti,

þreif upp fork nokkurn,

færði í haus Grýlu;

lauk svo viðskiptum,

að lamdi hvort annað.

Hvort fyrir öðru

heldur ófúið

báðu að skilnaði,

skessa og Mundi.

Arkaði hún þaðan

í illu skapi

beinlínis inn að

Bóndastöðum.

Björn varð aldeilis

barasta hissa;

að sjá þennan óvætt,

er sætti firnum.

Bað hann að passa,

sem best yrði,

með athygli og varúð

upp á börnin.

Þá var síðdags,

Sól af himni.

Bað kerla um gisting,

en bóndi mælti;

,,Ei mun þér verða

úthýst héðan

komist þú inn í

kofa nokkurn”.

Átt hún að hvíla

í útiskemmu,

var henni þangað

veittur beini,

sauðarföll tvö,

soðin, á diski,

og kvartel fullt

af kúasméri.

Árdegis Grýla

arkaði á fætur.

Var þegar bóndi

til vinnu genginn.

Tók hún að beiðast

brátt ölmusu;

kvaðst oft að litlu

lúta mega.

,,Það er undarlegt”,

ansaði bóndi,

,,að þú, tröllkona

ofan af fjöllum,

skulir oss biðja,

bændur í sveitum,

um ölmusu gjafir

og gott, ef ei börnin”.

,,Sinnar þurftar,

það hefir verið,

kveður hver einn”,

kerling mælti.

,,Er það mannlegt

einu sinni,

að gleðja hruma

göngukonu”.

Björn færði henni,

baunahálftunnu,

og hálfvætt af floti,

heldur rífa,

og sagði hún mætti

sæma við þetta;

gott yrði fleirum

að gera en henni.

Víst bað nú Grýla

vel fyrir Birni.

Kvað hann heiðursmann

hverjum meiri.

Batt nú bagga sinn,

bjóst svo þaðan.

Kom um dagmál,

að Dratthalastöðum.

Fann nú Jón Árnason

fyrstan manna,

syrpa svardökk,

svo mælandi:

,,Þú átt tvö börn,

tærðu mér öðru.

Þeim er forsjálni

fyrst að lóga.

Jón féll í þanka

við þetta málefni

og þótti úr vöndu

vera að ráða,

en taldi sig ófæran

til mótstöðu,

ef í illt slægist

annars vegar.

Sagði Jón bljúgur:

,,Þú sérð það, Grýla,

ég má ekki börnin

í burtu láta.

Hér er hrossmata

á hausti til fallin;

hún skal velkomin

vera þér, greyið”.

Hratt Grýla svarar:

,,Hún er mér matur;

ég veit mér það sama,

fyrst viltu það heldur,

láta til hana

en laglegan króga.

Gefðu sæll, vinur.

Góða þökk fyrir”.

Jón kom Egilsson

að í þessu,

færði henni sauðar-

fall ólítið.

Hýrnaði Grýla;

Hélt svo þaðan

fram að Ekru,

og fetaði stórum.

Grýla fann úti

Guttorm á hlaði,

og bað, hann nú vildi

beina sér nokkru.

Trautt kvaðst hann vera

til þess ráðinn.

,,Mig grunar þú sért ei

gustuka maður.

Samt mun ég á því

sýna lit einhvern,

heldur en svo búin

héðan farir”.

Fór hann í skemmu

og færði henni

rúgkvartel vegið

og reifi geldsauðar.

Einar við störf sín

Stjanaði úti,

þegar Grýla

í garð reikaði.

Bað hún hann skjótt

um skenking matar.

Víst kvaðst hún litlu

verða fegin.

Bauð Einar henni

að bíða lesturs.

Sagði, þá mundi

Hún Sigríður eitthvað

Gleðja hana,

Þá gefinn dagverður

Yrði þar hinum,

Sem heima þar ættu.

Þá mælti Grýla,

Þyngdist á svipinn:

,,Síst hef ég trú

á söngvum yðar.

Eins er ég lítt

við lús-verð yðar.

Er þér eins gott

að gleðja mig annað”.

Fór Einar heim

og færði út henni

heilan smérfjórðung

og hákarlsbíta.

Stökk hún svo þaðan

að Steinsvaði þegar,

kynja hárómuð

og kallaði í bæinn.

Brást Jón við hart

og bjóst til dyra,

hitti Helgríði;

hún þá mælti:

,,Þú ert vænn piltur;

vilja þig flestar

ungu stúlkurnar

eiga, karlinn.

Láttu þær heyra,

þú letjist ei frægða,

og gleðjir aldraða

af gnægðum þínum.

Það er sómi,

að sæma mig gjöfum,

og þörf er að halda

á heiðri sínum”.

Féllst Jón á þetta,

færðist þó undan,

og hnaut við, að ryðja

í hana stógjöfum.

Bauð henni þó samt

bein af gemlingi,

og ærtetur gamalt

að endalokum.

Grýla varð við

grimmleg á svipinn,

hló kuldalega

og hagar svo orðum:

,,Þetta er ærið

óhöfðinglega

gefið af auðugum,

og eigðu það sjálfur”.

Tók hún á rás

að Tjarnarlandi,

hitti Svein bónda

í sauðahúsi.

Honum varð bilt við

og hugði sjálfan

óvininn kominn

uppúr Helvíti.

Sveinn rak út gelding,

sjö vetra gamlan,

og bað hana verða

á burt sem hraðast.

Stýfði hún af hausinn

og stakk honum niður.

Kreikaði síðan

að Ketilsstöðum.

Grýla fann úti

Guðmund að smíðum

og bað hann ásjár,

að beina sér nokkru.

Hann brá skjótt við

og skenkti henni,

riklings fjórðung

og rúg-hálftunnu.

,,Þetta er, Grýla mín”,

Guðmundur mælti,

,,þér eigi boðlegt,

það er svo lítið”.

,,Fáir svo mæla”,

fála svaraði,

,,vertu sæll, kunningi,

vel sé þér jafnan”.

Að Hreimsstöðum arkaði

Helgríður þaðan,

hitti þar menn

og heimti á tal bónda.

Út gengur Steini,

orðmargur næsta,

því hann var við skál

í skipti þetta.

,,Það var nú það,

ég þorði að sjá þig,

bölvuð hamhleypan,

bíddu við lítið;

ei skal hann Hallur--

fylla á þér fjandann.

Farðu til skrattans”.

Birkilurk Þorsteinn

brá nú til Grýlu,

en kerling bölvandi

beit af sér lögin.

Háreysti varð

af viðureign þeirra,

svo nálega heyrðist

til næsta bæjar.

,,Ónýtt”, kvað Grýla,

,,að etja við Steina;

hann er ei maður

mitt við hæfi”.

Rauk hún af stað

í reiði mikilli,

en bóndi hélt eftir

og bað hana tefja.

,,Viltu nú ekki

væta á þér kjaftinn?.

Taktu við kútnum,

og tæmdu hann í einu.

Hér er og vætt

af hákarli morknum.

Farðu svo burtu

til fjandans með þetta”.

Syrpa úr kútnum

Saup þar í einu

Og hneppti í mal sinn

Hákarlinum.

Gekk svo að Hrjót

og hitti bónda

útistaddan

að andvirkjum sínum.

Mælti þá Grýla:

,,Mansíör Hallgrímur,

gefðu mér eitthvað,

því gott er í ári”.

Ansaði bóndi:

,,Andskotinn sjálfur

sæmi þig gjöfum,

og svei þér jafnan”.

,,Þú ert ei lítill;

láttu svo vera.

Það var eitt sinn

Þá”, mælti Grýla,

,,að aldrei mundi ég

einum hafa

þolað fáryrði

þessi lengi”.

,,Hirði ég aldrei,

hve þér líkar”,

mælti þá Hallgrímur,

,,muntu það finna.

Þó er hér hryssa,

þrjátíu vetra,

utan við túnið,

eigðu hana, kerling”.

Stökk hún þá burt

og stýfði hausinn

af merinni grimm

og gein yfir strjúpann.

Stall niður skrokknum

og steðjaði síðan

út-eftir þaðan

að Ánastöðum.

Allt hljóp í felur

að Ánastöðum.

Grýla reið húsum,

Því gat engan fundið.

Mælti hún við sig:

,,Menn eru hérna

ekki með öllu

öldurmannlegir”.

Ofan að Rauðholti

æddi hún þaðan,

fann þar Ísleif

og falar ölmusu.

Mælti þá bóndi,

Mjög svo forviða:

,,Er þetta Grýla,

sem getið var áður?.

Mikil ósköpin

eruð þér stórar!

Var svona fólkið

í fyrndinni áður?.

Þurfið þér ekki

ósköp að éta?.

Hefði ég þessa

helst til getið”.

Kerling ansaði:

,,Kærðu þig ekki,

vertu ekki að neinum

vitleysis spurningum.

Sýndu þinn höfðingsskap

heldur í nokkru,

svo þú fáir af

sæmd og virðing”.

Skenkti Ísleifur

skreiðarvætt henni.

Hélt hún svo þaðan

til Hjaltastaðar.

Hitti þar karla

og kvað, þeir skyldu

segja presti

sína þarkomu.

Prestur brá skjótt

við skilmæli þessi,

gekk út í dyrnar,

en Grýla mælti:

,,Sæll vertu, síra Jón,

svona er ég komin

mjög upp á beina

við manndáð yðar”.

Gaf henni prestur

geldneyti mikið,

fimm vetra gamalt

og feitt átökum.

Varð hún þá hýr við

og hleypti upp brúnum.

Sagði sæmdargjöf

svona vera.

Grýla hjó nautið,

gekk frá sem hraðast;

svo hljóp hún þaðan

að Svínafelli.

Hitti Svein úti

og hjalaði þannig:

,,Gefðu mér eitthvað,

því gott er í ári”.

Lá nú við sjálft,

Að liði yfir bónda.

Fór þó í skemmu

og færði henni

feiknar-skammrif

og flotskjöld mikinn.

Ferðmikil þaðan

Fór hún að Jórvík.

Björn hitti Grýla

og gerði svo mæla:

,,Þú ert hér, bóndi,

bestur talinn,

því mun og ágætt

þig að heimsækja

fyrir þuriendur,

frómi að segja.

,,Svo er því háttað”,

sagði bóndi,

,,að ég ei síður

en aðrir mundi

beina vesaling,

bæri hann að mér.

Á eigi slíkt

undan að telja”.

Bóndi varð rétt við

ríkmannlega

og skenkti henni

af skyri súru,

afar-stórt kerald,

ost og smér nokkuð,

baunakvartel

og blöndustamp mikinn.

,,Ekki verður

ofsögum, bóndi,

sagt af rausn þinni”,

sagði Grýla.

,,Vertu nú heill

og hamingju-drjúgur.

Þig skal ég muna

Manna göfgastan”.

Fór hún að Hjáleigu,

fann þar Jón úti.

Heilsar honum svo:

,,Heill, kunningi!.

Beindu mér nokkru,

því búmaður ertu,

svo gera margir,

þótt misjafnt gangi”.

Heyrði Jón illa

og hváði eftir.

Gall hún þá hátt við:

,,Gefðu mér eitthvað”.

Ansaði bóndi:

Ansaði bóndi:

,,Enginn er betri

fyrir það, þótt hann

fylli þig gjöfum.

Eigi get ég því

af mér fengið

þér að gefa,

þvílíkum fjanda.

Héðan máttu reisa,

Hygg ég, án gjafa;

Margt er annað

Við mat að gera?”.

Rauk hún af stað

í reiði mikilli.

kom þaðan austur

að Kóreksstöðum.

Litaðist um,

Uns leit Jón við smíðar.

Skundar hún til hans

og skrafar þannig:

,,Sæll komdu, bóndi;

sjáðu, ég er nú

komin til þín

að krefja beininga.

Reynst mér nú vel

og réttu frá síðu

höndina, ef það

heitir nokkuð”.

,,það má ég segja

þér” Jón svarar,

,,síst mun græðgi þín

seðjast hérna.

Fari það bölvað,

fáirðu nokkuð,

því enginn er til þess

ómaklegri.

Eigi er ósnoturt,

þú snapir um byggðir

og kúgir af mönnum

matbjörg þeirra!.

Varla þér, kerla mín

Verður að því,

Að hrifsirðu allt

Úr höndum mínum”.

Þorði ekki Grýla

að glettast til við hann;

fylltist af ólund

og fór svo að Gerði.

Fann úti Sigurð

og falaði ölmusu.

Ansaði bóndi

Orðum kerlingar:

,,Farðu í heitasta

helvíti, Grýla!.

Þér gef ég aldrei;

Við því máttu búast”.

og ærðist á móti,

en bóndi Helgríði

bauð til hólmgöngu.

Grýla fór burt þaðan,

Gekk upp að Dölum;

heimti úti Ólaf

og innti þannig:

,,Gefðu mér málsverð,

góður drengur;

er mér gott sagt,

af örlæti þínu”.

,,Hygg ég þá betur

hafa”, kvað bóndi,

,,er vilja sem minnstu

við þig skifta.

Hef ég samt feitan

Hest, ef þig girnir;

eig þú hann, kerling,

og kom þú ei aftur.

Grýla drap hestinn

og hirti um slengið,

og setti því næst

að Sandbrekku þaðan.

Fann úti Sigurð

og falar að honum

matbjörg nokkra,

er mætti sér hagnast.

Sigurður kvað eigi

sér vera hægt um,

en gaf henni bóg

af geldneyti og síðu.

Í því bar Magnús

að í þeim svífum;

heilsaði Grýla

honum og mælti:

,,Láttu nú sjá,

að sértu hreppstjóri

og gefðu mér eitthvað,

er geti svo heitið”.

Þá svarar Magnús;

,,Mér áttu að þakka,

komist þú burtu

klaklaust héðan.

Ég er nú sáttur

að svifta þig allri

beiningu þinni

og bjóða upp á þingi.

Þú ert burt ræk

og réttlaus alstaðar.

Skyldi ekki ráð,

að skjóta þig, Grýla ?”.

Ei þorði Grýla

að eiga undir Manga;

strauk burt í hasti

og stökk að Hlaupanda.

Hitti þar Gísla,

Heimti ölmusu;

kvað sér nú annt um

að komast heimleiðis.

,,Jæja, heilla mín!

Hvað er þá annað

en að gleðja þig eitthvað”.

Gísli svaraði;

,,hérna er hrútur,

hann er fimm vetra,

hann máttu eiga,

ef að þér líkar”.

Hélt hún af stað

og hætti ekki fyrri

en vegmóð heimleiðis

vendi að Dyrfjöllum.

Kastaði byrði

Bjó sig til náða,

Lukti aftur bænum.

Lokið er nú kvæði.